Patrycja Orzechowska

Czarne złoto. Kiedy postawa staje się formą sięga do historii powstania miasta, przypominając, że gdyński port — od którego wszystko się zaczęło — wyrósł na terenach bagiennych, na gruncie niestabilnym i odebranym naturze. Drugim punktem odniesienia jest zderzenie dwóch porządków miasta: białej modernistycznej architektury oraz czarnej prowizorycznej architektury przetrwania. To właśnie na gruncie odebranym bagnu zaczęła krystalizować się idea nowoczesnego miasta. Jednocześnie był to grunt niestabilny — fizycznie i społecznie — wymagający ciągłego podtrzymywania, osuszania i wypierania tego, co nie mieściło się w oficjalnej narracji.

Praca dekonstruuje mit miasta nowoczesności i sukcesu, przypominając o niewidocznych mieszkańcach dzielnic biedy powstających na jego obrzeżach. Składa się z blisko 1000 modułów wykonanych z torfu – materiału łączącego historię pracy, ubóstwa i eksploatacji środowiska. Odwołując się do figury „czarnego złota”, projekt ujawnia napięcia między bogactwem a wykluczeniem, a także zwraca uwagę na znaczenie zagrożonych torfowisk jako kluczowych magazynów węgla. Poprzez świadome i etyczne wykorzystanie materiału kieruję uwagę na problem degradacji torfowisk, która ma ogromny wpływ na zmiany klimatyczne oraz funkcjonowanie ekosystemów.

Instalacja przyjmuje formę antypomnika poświęconego anonimowym budowniczym miasta. W trakcie wystawy jej forma będzie zmienna, początkowo będzie rosnąć aż do momentu kiedy zostanie rozebrana przez publiczność. Środki pozyskane ze sprzedaży cegiełek o trzech różnych nominałach: 20, 50, 100 PLN zostaną przekazane dwóm organizacjom pozarządowym, które działają w obszarze problemów społecznych oraz ekologicznych.